Alles over loopeenden houden

Loopeenden zijn actieve, vriendelijke en nuttige dieren die een meerwaarde kunnen zijn in je tuin of op je erf. Ze zijn geliefd vanwege hun grappige loopje, sociale gedrag en hun vaardigheid in het opruimen van slakken en ander klein ongedierte. Daardoor zijn ze je beste partners voor een biodiverse tuin waarin de natuur zijn werk doet. In dit artikel lees je alles over hoe je loopeenden een gezond leven biedt.

Waarom loopeenden de ultieme ecologische helpers zijn

De grootste meerwaarde van de Indische loopeend is hun specialisatie in het opruimen van slakken. In tegenstelling tot kippen, die vaak de bodem omwroeten en jonge plantjes kapot krabben, foerageren loopeenden heel gericht. Ze gebruiken hun snavel om tussen de planten te zoeken naar naaktslakken en eitjes zonder de structuur van je tuin aan te tasten.

Door loopeenden in te zetten kies je voor een systeem van natuurlijke vijanden. Dit bespaart je tijd in de moestuin en voorkomt het gebruik van schadelijke korrels die de bodem en andere dieren kunnen vergiftigen. Hun mest is bovendien een rijke bron van voeding voor je planten mits je de eenden voldoende ruimte geeft om dit te verspreiden. Het past perfect in een visie van natuurlijke balans waar elke bewoner een functie heeft.

Wat is het verschil tussen loopeenden en kippen?

Loopeenden en kippen lijken misschien wat op elkaar, maar de verschillen tussen de beide dieren zijn groot. Ook als het gaat over de verzorging en impact op je tuin en de biodiversiteit.

Kenmerk	Loopeenden	Kippen
Geluidsniveau	Vrouwtjes kwaken soms luid, mannetjes zijn stil	Hennen kakelen, hanen kunnen overlast geven
Voeding	Eten veel slakken en insecten	Eten granen, groente en keukenrestjes
Waterbehoefte	Hebben waswater nodig (badje, vijver of een plas)	Hebben alleen drinkwater nodig
Eierproductie	Leggen 150–250 eieren per jaar	Leggen 200–300 eieren per jaar (rasafhankelijk)
Impact op planten	Lopen voorzichtig, eten slakken, laten de tuin heel	Krabben de bodem los, eten vaak jonge sla
Sociaal gedrag	Groepsdieren, blijven bij elkaar	Hiërarchisch (pikorde) en zijn goed tam te maken

Huisvesting van loopeenden

Een veilig onderkomen is een belangrijke voorwaarde om roofdieren zoals de vos of de marter buiten te houden. Loopeenden hebben ’s nachts een schuilplek nodig en vinden beschutting overdag ook prettig.

Het nachthok

Een nachthok hoeft niet ingewikkeld te zijn. Omdat loopeenden op de grond slapen is een hok zonder zitstokken perfect. Persoonlijk vind ik dit een groot voordeel in vergelijking met kippen. Zorg voor een bodem van stro of houtvezel die je droog houdt. Vocht in het hok is een grote vijand van hun gezondheid omdat het bacteriën aantrekt. Een afmeting van minimaal 0,5 vierkante meter per eend is een goede richtlijn voor een comfortabele nachtrust. Denk samengevat om:

• De juiste afmeting: minimaal 0,5 m² per eend, dus 1 m² is geschikt voor 2 à 3 eenden
• Een goede bodem: dikke laag stro of houtvezel voor isolatie en comfort
• Voldoende ventilatie: belangrijk om vocht en ammoniaklucht af te voeren
• Veiligheid van je eenden: sluit het hok ’s avonds goed af tegen roofdieren zoals vossen en marters

De buitenren en de tuin

Hoewel loopeenden niet goed kunnen vliegen kunnen ze wel fladderen. Een omheining van 80 centimeter is meestal voldoende om ze binnen te houden. Voor hun welzijn raad ik aan om minimaal 10 tot 15 vierkante meter per eend aan te houden. Hoe meer ruimte ze hebben hoe minder schade ze aan de grasmat toebrengen en hoe meer slakken ze kunnen opsporen.

Gedrag en voortplanting

Loopeenden zijn sociale dieren die een duidelijke groepsstructuur nodig hebben om zich veilig te voelen.

Sociaal gedrag en groepssamenstelling

Houd loopeenden nooit alleen, ze hebben minimaal één soortgenoot nodig maar een groepje van drie of meer is beter. Let bij de samenstelling goed op de verhouding tussen mannetjes (woerden) en vrouwtjes. Een woerd heeft een sterke paringsdrang en als hij slechts met één vrouwtje samenleeft kan zij hier letterlijk aan bezwijken. Het advies is daarom om per mannetje minimaal drie tot vier vrouwtjes te houden om de druk te verdelen en stress te voorkomen.

Eieren leggen en verzamelen

Een gezonde loopeend legt tussen de 150 en 250 eieren per jaar, meestal in de periode van maart tot oktober. De kleur varieert van wit tot lichtgroen. De dooier is vaak groter en rijker dan die van een kippenei wat ze heerlijk maakt voor in de keuken. Omdat eenden geen vaste legplek hebben moet je dagelijks op ‘paaseierenzoektocht’. Ze verstoppen hun eieren vaak onder struiken of in het stro. Raap ze elke dag om te voorkomen dat ze worden uitgebroed of roofdieren aantrekken. In de koelkast blijven ze twee tot drie weken goed.

Broedsheid en kuikens

In tegenstelling tot veel kippenrassen worden loopeenden zelden uit zichzelf broeds. Wil je toch kuikens? Dan heb je meestal een broedmachine nodig. Jonge eendjes zijn kwetsbaar en hebben in de eerste week een warmtebron van 35 tot 37 graden nodig. Geef ze speciaal opfokvoer voor watervogels dat rijk is aan eiwitten. Dit is anders dan het voer voor jonge vogels in de natuur dus koop een specifieke mix. Pas op met diep water; kuikens kunnen verdrinken in een grote bak omdat hun dons nog niet waterafstotend is.

Voeding en water voor een gezond verenkleed

Water is voor een loopeend onmisbaar en meer dan alleen een dorstlesser. Ze hebben het nodig om hun snavel en ogen schoon te houden en om hun verenpak in topconditie te houden.

Toegang tot water

Een vijver is prachtig maar een grote cementkuip of een kinderbadje dat je dagelijks ververst werkt ook prima. Let erop dat de eenden makkelijk in en uit het water kunnen stappen. Het water dat je ververst is overigens goud waard voor je planten vanwege de opgeloste meststoffen. Dit is een vorm van natuurlijke kringloop die we

Het dieet

De basis van hun voeding bestaat uit watervogelkorrels. Dit vullen ze zelf aan met alles wat ze in de tuin vinden. Let op dat je ze nooit brood geeft, dit bevat veel te veel zout en biedt geen voedingswaarde. Wil je ze echt verwennen? Kies dan voor biologische gedroogde meelwormen. Vergeet ook niet om altijd grit aan te bieden voor de spijsvertering en de aanmaak van eierschalen. Voor meer details over wat ze in de natuur vinden kun je lezen over wat eten slakken aangezien dit hun hoofdvoedsel is.

Let op: geef loopeenden nooit brood, avocado, chocolade, rauwe aardappel of zoute etensresten. Deze producten kunnen schadelijk of zelfs giftig zijn.

Hoe vaak en hoeveel voeren?

Het hanteren van een vast voerschema zorgt voor regelmaat en balans. Houdt daarom bij het voeren de volgende richtlijnen aan:

• Voerschema: voer je eenden één tot twee keer per dag. Doe dit het liefst op vaste tijden om stress in de groep te voorkomen.
• Hoeveelheid: reken op ongeveer 120 tot 150 gram voer per eend per dag.
• Vrije uitloop: geef iets minder korrels als de eenden veel vrije ruimte hebben. Zo stimuleer je dat ze zelf op zoek gaan naar slakken en insecten.
• Voederplek: bied het voer aan op een vaste en schone plek. Gebruik een ondiepe schaal zodat het voer niet vermengd raakt met modder of zand.

Grit aanbieden in de praktijk

Grit hoort standaard bij de voeding van volwassen loopeenden. Het helpt bij het vermalen van voedsel in de spiermaag en is voor vrouwtjes bepalend voor de aanmaak van sterke eierschalen. Loopeenden nemen grit naar behoefte op dus je hoeft het niet nauwkeurig te doseren. Plaats simpelweg een apart klein bakje met grit (zoals schelpengrit) op een droge plek in het hok of de ren. Ververs het als het vies is geworden want eenden eten het niet graag als het nat of modderig is.

Drinkwater

Water is voor loopeenden net zo belangrijk als voor hun omgeving. Ze gebruiken het om te drinken maar ook om hun snavel schoon te spoelen en hun veren te onderhouden. Een vijver is prachtig maar een grote cementkuip of een kinderbadje dat je dagelijks ververst werkt ook prima.

Zorg voor een stevige drinkbak die niet makkelijk omvalt. Het water dat je ververst is overigens goud waard voor je planten vanwege de opgeloste meststoffen. Dit is een vorm van natuurlijke kringloop die we bij Plantologie graag stimuleren.

Loopeenden in de winter

Loopeenden kunnen verrassend goed tegen kou zolang ze maar uit de tocht en droog kunnen staan. Hun poten zijn echter de zwakke plek. Bij strenge vorst is een dikke laag vers stro in het hok geen overbodige luxe om bevriezing te voorkomen.

Zorg er in de winter ook voor dat het drinkwater niet bevriest. Gebruik hiervoor een vorstvrije oplossing zoals een verwarmde bak of ververs het water meerdere keren per dag bij vriesweer. Een bevroren snavel kan namelijk voor grote problemen zorgen. Je kunt de eenden in de winter ook helpen door extra vetrijk voer aan te bieden net zoals je dat voor vogels doet.

Tip: het beste is om een deel van de ren te verharden of af te dekken met boomschors of tegels. Dit voorkomt een grote modderboel. 

Verzorging en gezondheid

Hoewel loopeenden sterke dieren zijn vraagt hun verzorging om een vaste routine.

Dagelijkse en wekelijkse routine

Loop elke dag even een rondje om het gedrag van je eenden te observeren. Let op signalen zoals lusteloosheid, moeilijk lopen of een verenpak dat nat blijft (een teken dat de vetklier niet goed werkt). Vervang wekelijks het stro in het nachthok en maak de waterbakken grondig schoon met een harde borstel. Wekelijks een schoon hok is de beste manier om ziektes en parasieten buiten de deur te houden.

Gezondheidsproblemen herkennen

Eenden kunnen last krijgen van worminfecties, vooral als ze op modderige grond lopen. Ontworm ze daarom preventief één tot twee keer per jaar. Vrouwtjes kunnen soms last krijgen van legnood (een ei dat vastzit), wat levensbedreigend is. Raadpleeg bij twijfel altijd een dierenarts met ervaring in watervogels.

Wat kost het houden van loopeenden?

Het houden van loopeenden brengt zowel eenmalige als terugkerende kosten met zich mee. Gelukkig valt het erg mee, maar het is goed om hier wel rekening mee te houden. De jaarlijkse kosten zijn vergelijkbaar met het houden van kippen. Hieronder zie je een indicatie van de jaarlijkse kosten:

Kostenpost	Bedrag per jaar (indicatie)
Voeding (korrels en snacks)	€ 100 – € 150
Stro en bodembedekking	€ 40 – € 80
Gezondheidszorg (ontwormen)	€ 20 – € 50
Onderhoud (waterbakken, schoonmaak, etc.)	€ 20 – € 30

Daarnaast ben je voor de aanschaf van de dieren en de inrichting van een degelijk hok en een omheining gemiddeld tussen de € 100 en € 250 kwijt.

Veelgemaakte fouten bij het houden van loopeenden

Veel beginnende houders maken onbedoeld fouten die nadelige gevolgen kunnen hebben voor het welzijn van hun dieren. Hieronder een overzicht met uitleg en tips ter voorkoming:

1. Een slecht afgesloten of vochtig hok maakt eenden kwetsbaar voor roofdieren en ziekten. Zorg voor een tochtvrij, goed afsluitbaar hok met droge bodembedekking.
2. Water is onmisbaar, niet alleen om te drinken, maar ook om hun snavel te reinigen en veren te onderhouden. Geen water betekent stress, vervuiling en gezondheidsproblemen.
3. Brood en keukenafval zijn geen geschikt voer. Ze bevatten te veel zout of suiker en kunnen leiden tot diarree, vervetting en tekorten. Gebruik watervogelvoer en geef aanvullend groenvoer.
4. Eenden die opgesloten zitten of geen plek hebben om te schuilen tegen zon of regen, ervaren stress. Bied een ruime ren en plekken met dekking.
5. Niet tijdig geraapte eieren kunnen broedsheid uitlokken of opgegeten worden door roofdieren. Verzamel eieren dagelijks en controleer goed verborgen nestplekken.
6. Een verkeerde samenstelling, bijvoorbeeld een woerd met slechts een vrouwtje, zorgt voor te veel druk en stress. Wil je toch maar 2 loopeenden houden? Kies dan voor twee woerden of twee vrouwtjes.

Checklist voor de startende eendenhouder

• Zorg voor een roofdierproof nachthok met goede ventilatie.
• Plaats een waterbak waarin ze hun hele kop kunnen onderdompelen.
• Controleer of je tuin gifvrij is (geen slakkenkorrels!).
• Houd minimaal twee eenden maar liever een grotere groep.
• Informeer je buren over het gezellige gekwaak dat ze kunnen verwachten.

Veelgestelde vragen over loopeenden