Slakken zijn opportunistische eters met een sterke voorkeur voor zacht en vochtig plantaardig materiaal, maar ruimen ook dood organisch afval op. Voor sommige tuinliefhebbers zijn ze een welkome gast, voor anderen kunnen ze een plaag vormen. In dit artikel lees je alles over slakken, zoals wat ze eten, welke planten weerbaar zijn voor slakken en wat de rol van de slak binnen de ecologie is.
- De slakkensoorten en levenswijze kort uitgelegd
- Welke slakkensoorten vind je in Nederland en België?
- Wat eten slakken?
- Planten die slakken graag eten
- Wat eten slakken niet?
- Wanneer en waar eten slakken?
- Seizoens- en weersinvloed op dieet en activiteit
- De rol van slakken in het ecosysteem
- Veelgemaakte misverstanden over wat slakken eten
- Veelgestelde vragen over wat eten slakken
De slakkensoorten en levenswijze kort uitgelegd
Slakken zijn weekdieren die zich met een gespierde voet voortbewegen en voedsel raspen met hun radula, een band met duizenden kleine tandjes. In de tuin en natuur kom je met name naaktslakken, huisjesslakken en waterslakken tegen. Elk type heeft zijn eigen voorkeuren, waardoor wat eten slakken per soort kan verschillen. Doordat de slak voedsel schraapt (of raspt) kun je een slak soms horen eten.
Welke slakkensoorten vind je in Nederland en België?
Er zijn drie hoofdcategorieën slakken die je vaak tegenkomt. Ze vertonen elk hun eigen dagelijkse patronen en voedselvoorkeuren.
- Naaktslakken: dit zijn zachte slakken zonder huisje, vooral ’s nachts en bij vochtig weer actief, eten graag jonge bladeren en zaailingen.
- Huisjesslakken: deze zijn herkenbaar aan de schelp. Ze raspen vaker dode plantenresten en algen en zijn ook overdag zichtbaar bij vochtig weer.
- Waterslakken: deze slakken leven in vijvers en natte omgevingen, ze eten vooral algen en zachte waterplanten.
Wat eten slakken?
Slakken zijn omnivoren, maar hun dieet bestaat vooral uit plantaardig materiaal. Wat eten slakken hangt af van de vochtigheidsgraad, het aanbod en het soort slak.
- Vers plantaardig materiaal: jonge blaadjes, kiemplanten en zachte stengels worden bij voorkeur gegeten, zeker bij vochtig weer.
- Dood organisch materiaal: afgevallen bladeren en verwelkte planten bieden energie met weinig risico.
- Schimmels en algen: vooral aantrekkelijk op boomstronken, stenen of in het water.
- Dierlijk materiaal: af en toe aas of dode insecten als aanvulling bij voedselschaarste.
- Mineralen en calcium: dit is onmisbaar voor huisjesslakken om de schelp sterk te houden, vaak afkomstig uit kalkrijke bodemdeeltjes.
Planten die slakken graag eten
Sommige planten zijn bijzonder gevoelig voor slakkenvraat. Hieronder vind je welke tuinplanten, groenten en bloemen bij slakken in de smaak vallen en waarom. Het is goed om te weten welke planten favoriet zijn bij slakken. Zodat je hier rekening mee kunt houden in je tuin en plantkeuze.
| Slakkensoort | Favoriete planten | Gedrag |
|---|---|---|
| Naaktslak | Sla, hosta, jonge zaailingen, aardbei | Met name ’s nachts actief bij vochtig weer |
| Huisjesslak | Grassen, dode plantenresten, zachte bloemen | Ook een eter van algen en afvalmateriaal |
| Waterslak | Algen, zachte waterplanten | Speelt een belangrijke rol in het onderhoud van je vijverwater |
Samengevat gaat het dus om de volgende planten:
- Bladgroenten als sla, andijvie en spinazie zijn aantrekkelijk door hun sappige textuur
- Jonge kiemplanten en zaailingen uit de moestuin zijn makkelijk te raspen en vormen een rijke energiebron
- Malse sierplanten zoals hosta, dahlia, delphinium en begonia zijn extra kwetsbaar
- Vruchtdragende gewassen zoals aardbei en tomaten kunnen vooral bij natte omstandigheden ernstig aangevallen worden
Wat eten slakken niet?
Er zijn planten die slakken relatief onaantrekkelijk vinden vanwege geur, textuur of chemische samenstelling. Deze soorten kun je goed inzetten in een afwisselende beplanting. Ook kun je deze planten in de buurt of rondom planten die vaak door slakken aangevreten worden plaatsen.
- Aromatische kruiden zoals lavendel, rozemarijn, tijm en salie met sterk geurend of behaard blad.
- Vezelrijke soorten zoals varens en siergrassen, deze planten zijn lastig te verteren en daardoor weinig aantrekkelijk.
- Ui-achtigen en prikkelende planten zoals allium en wolfsmelk, vanwege sterke stoffen of structuur.
- Stelige of dikbladige cultivars zoals blauwgroene hosta’s, deze zijn opvallend minder aantrekkelijk.
Wanneer en waar eten slakken?
Het tijdstip en de omstandigheden beïnvloeden wat slakken eten en hoeveel schade je aantreft in je tuin. De ene nacht kan het dus zijn dat een slak zichtbaar in je tuin heeft gegeten, terwijl het op andere momenten nauwelijks zichtbaar is.
- De meeste vraat en activiteit vind in de nacht plaats en tijdens vochtige perioden.
- Overdag schuilen slakken op koele, vochtige plekken zoals onder potten, planken of bladeren.
- Bij voedselschaarste wordt overgeschakeld op minder aantrekkelijk of dood materiaal.
- De schade herken je aan slijmsporen en onregelmatige gaten in jong blad.
Seizoens- en weersinvloed op dieet en activiteit
Het eten van slakken is erg afhankelijk van de veranderende seizoenen en weerpatronen. Het is dus niet zo dat slakken het hele jaar door hetzelfde eten.
- In de lente zoeken slakken jonge kiemen en frisse blaadjes wanneer het bodemvocht hoog is
- In een natte zomer kunnen populaties exploderen, met hoogste kans op schade in weelderige bedden
- Tijdens de herfst eten ze meer afstervend materiaal en vallen ze soms fruit op de grond aan
- In de winter vertragen ze hun stofwisseling en eten weinig tot geen vers voedsel
De rol van slakken in het ecosysteem
Slakken lijken vooral plaagdieren, maar ze vervullen een belangrijke rol in tuinen en natuurgebieden. Het is daarom belangrijk om slakken niet te onderschatten, ondanks dat ze soms een ware plaag in je tuin zijn. Slakken hebben op meerdere manieren een belangrijke rol in het ecosysteem van je tuin:
- Ze ruimen dode plantenresten op en versnellen zo de kringloop van voedingsstoffen
- Ze vormen een voedselbron voor onder andere egels, vogels en kikkers
Het grootste nadeel van slakken is echter wel dat ze in grote aantallen jonge gewassen en sierplanten flink kunnen aantasten. Slakken kunnen een oogst in je moestuin of op akkers verwoesten. Heb je enorme overlast van slakken? Kies dan planten waar slakken geen fan van zijn en kies voor de biologische bestrijding van slakken.
Veelgemaakte misverstanden over wat slakken eten
Rond wat eten slakken bestaan hardnekkige fabels. De meest voorkomende misverstanden over wat slakken eten zijn:
- Slakken eten niet alleen jong blad, maar ook afval, schimmels en soms dierlijk materiaal
- Niet elke soort slak heeft dezelfde voorkeur: het tijdstip van de dag, soort slak en het seizoen beïnvloeden het dieet
- Middelen zoals koffiedik en eierschalen bieden geen waterdicht afweermiddel, mijn ervaring is dat dit in de praktijk niets uitricht
- Zelfs resistente planten kunnen worden gegeten wanneer er een schaarste aan voeding is
Veelgestelde vragen over wat eten slakken
Wat eten slakken het liefste in een moestuin?
Wat slakken het liefste eten in een moestuin zijn malse bladgroenten zoals sla, jonge koolsoorten en zaailingen van komkommer; deze gewassen zijn het eerst en vaakst slachtoffer van vraat.
Zijn er planten die slakken nooit zullen eten en wat zijn die planten?
Planten als lavendel, rozemarijn en varens worden meestal met rust gelaten maar bij schaarste kunnen slakken uiteindelijk toch overgaan op die soorten.
Waarom eten slakken soms ineens planten waar ze eerder niet aan zaten?
Waarom slakken soms ineens planten eten waar ze eerder geen interesse in toonden komt door veranderingen in voedselbeschikbaarheid, weersomstandigheden of een snelle groei van het aantal slakken in je tuin. Hierdoor maakt de afkeer voor planten plaats voor noodzaak.
Kunnen slakken naast planten ook dierlijk voedsel eten?
Slakken kunnen incidenteel aas en dode insecten consumeren, vooral als plantaardig voedsel schaars is.
