Wat eten bijen?

Bijen zijn onmisbaar in de natuur. Ze bestuiven bloemen, fruitbomen en groenten en dragen zo bij aan onze voedselvoorziening. Toch hebben veel bijensoorten het moeilijk, onder andere door een tekort aan voedsel. Door te begrijpen wat bijen eten, kun je gericht bijdragen aan een tuin of omgeving waar bijen zich thuis voelen en overleven.

Wat eten bijen precies?

Bijen hebben verschillende soorten voedsel nodig om gezond te blijven en hun taken uit te voeren. Ze halen deze voedingsstoffen uit verschillende bronnen in hun omgeving.

Nectar: hun belangrijkste energiebron

Nectar is een zoete vloeistof die bloemen aanmaken om insecten aan te trekken. Bijen halen hier hun energie uit om te vliegen en te werken. Honingbijen zetten nectar bovendien om in honing, wat dient als voedselvoorraad voor de winter.

Stuifmeel (pollen): eiwitten voor groei

Behalve nectar verzamelen bijen ook stuifmeel. Dit is hun belangrijkste bron van eiwitten, vetten en vitamines. Ze gebruiken stuifmeel vooral voor het voeden van hun larven. Je ziet vaak bijen met “stuifmeelklompjes” aan hun achterpoten naar het nest vliegen.

Water: onmisbaar en vaak vergeten

Bijen hebben ook water nodig, bijvoorbeeld om hun nest te koelen, hun larven te verzorgen en honing te verdunnen. In droge periodes is water zelfs belangrijk voor hun overleving. Ze drinken meestal kleine hoeveelheden per keer, maar bezoeken waterbronnen regelmatig.

Je kunt bijen helpen door een veilige drinkplek te maken. Gebruik hiervoor een ondiepe schaal of schotel met schoon water en leg er steentjes of kurken in zodat bijen veilig kunnen landen zonder te verdrinken. Ververs het water regelmatig om muggen en bacteriën te voorkomen.. In tuinen met vijvers, platte schalen of drinkstations met stenen kunnen ze veilig landen en drinken. Een eenvoudige manier om bijen te helpen, is door altijd een ondiepe schaal met water in de tuin te zetten.

Wat eten bijen in de verschillende seizoenen?

Het voedselaanbod voor bijen verschilt sterk per seizoen. Elke periode brengt andere bloemen en omstandigheden met zich mee.

In de lente

In het voorjaar komen de eerste bijen tevoorschijn. Ze zijn dan afhankelijk van vroege bloeiers zoals wilgenkatjes, krokussen en fruitbloesems. Deze planten leveren essentiële nectar en stuifmeel voor de opstart van de kolonie.

In de zomer

In de zomer is het aanbod vaak groot, maar bij aanhoudende droogte kan dit ineens verminderen. Planten zoals lavendel, kattenkruid, zonnehoed en phacelia zijn dan waardevol. Het is belangrijk om een breed palet aan bloemen aan te bieden.

In de herfst

Bijen bereiden zich voor op de winter. Laatbloeiende soorten zoals herfstasters en sedum bieden dan nog waardevolle energie. Ook sommige inheemse struiken dragen bij met hun bloei of bessen. Zie ook: inheemse struiken die bijen voeden.

In de winter

Honingbijen eten in de winter hun eigen honingvoorraad. Wilde bijen overwinteren als ei, larve of pop en zijn dan in rust. Ze hebben dan geen voedsel nodig, maar wel veilige schuilplekken.

Welke bloemen en planten zijn goed voedsel voor bijen?

Niet alle bloemen zijn even geschikt voor bijen. Sommige sierplanten, vooral dubbelbloemige varianten, bevatten nauwelijks nectar of zijn moeilijk toegankelijk voor bijen. Inheemse planten zijn beter afgestemd op de behoeften van lokale bijensoorten en leveren vaak meer voedsel.

Hieronder zie je een aantal geschikte planten per seizoen met hun belangrijkste eigenschappen:

Plantensoort	Bloeiperiode	Bijzonder geschikt voor	Standplaats
Krokus	Lente	Wilde bijen, hommels	Zon/halfschaduw
Lavendel	Zomer	Honingbijen en wilde bijen	Zon
Wilde margriet	Zomer	Algemeen bijenvoedsel	Zon
Zonnehoed (Echinacea)	Zomer/Herfst	Lange bloei, veel nectar	Zon
Herfstaster	Herfst	Energie voor wintervoorraad	Zon
Beemdkroon	Zomer	Inheemse wilde bijen	Zon

Voor een nog grotere bijdrage aan bijenwelzijn kun je ook kiezen voor combinaties met heesters en kruiden. Denk bijvoorbeeld aan rozemarijn in het voorjaar of oregano in de zomer.

Bijen houden van bloemen met open kelken die goed bereikbaar zijn. Kies bij voorkeur voor inheemse bloemen, want die zijn aangepast aan de lokale bijensoorten. Denk aan:

• Knoopkruid, wilde margriet en beemdkroon
• Kruiden zoals tijm, marjolein en bieslook
• Bloeiende struiken zoals sleedoorn, meidoorn en hondsroos

Wil je meteen aan de slag? Bekijk ons artikel over zelf wilde bloemen zaaien. Ook met eetbare hagen als bijenvoedsel sla je twee vliegen in één klap: mooi én functioneel voor mens en dier. Voor een totaalbeeld van een levende, bijvriendelijke tuin is het bovendien aan te raden om te zorgen voor een biodiverse tuinen vol bijenvriendelijk groen.

Wat eten wilde bijen vs. honingbijen?

Hoewel zowel wilde bijen als honingbijen nectar en stuifmeel eten, zijn er duidelijke verschillen:

• Wilde bijen leven solitair en zijn vaak gespecialiseerd op één of enkele bloemsoorten. Ze hebben dus gevarieerde en doorlopende bloei nodig in de buurt van hun nestplek.
• Honingbijen zijn generalisten en kunnen uit veel verschillende bloemen nectar halen. Ze leven in kolonies en maken honing als voedselvoorraad.

Hoe kun jij bijen helpen aan meer voedsel?

Iedereen met een tuin, balkon of zelfs een geveltuin kan helpen:

• Zaai bloemen voor elke bloeiperiode: van maart tot oktober.
• Gebruik geen chemische bestrijdingsmiddelen.
• Plaats bijenplanten in groepen zodat bijen efficiënt kunnen foerageren.
• Voorzie een veilige drinkplek met ondiep water.
• Denk ook aan nestgelegenheid, bijvoorbeeld door een insectenhotel te plaatsen.

Veelgestelde vragen over wat bijen eten